Op 22 augustus 1603 stierf Clara Goessen op de Antwerpse Grote Markt op de brandstapel, op beschuldiging van hekserij. Ze is de enige die daarvoor in Antwerpen ter dood werd gebracht. Dat ze een migrant was, ook al woonde ze al jarenlang in de stad, maakte de beslissing gemakkelijker.
Deze foto is een impressie van hoe Clara Goessen er uit zou kunnen gezien hebben, gebaseerd op het schilderij hieronder: een heel gewone vrouw die je buurvrouw, je zus of je dochter zou kunnen zijn …
De Antwerpse schilder Frans Francken II (1581-1642) was getuige van de verbranding van Clara Goessen. Waarschijnlijk is zij de vrouw in de rode jurk op zijn schilderij Heksenkeuken uit 1604 (privé collectie).
Clara Goessen kwam uit Straatsburg. Zoals zovele vrouwen volgde ze als marketentster het Spaanse leger tijdens de Nederlandse veldtochten aan het einde van de 16de eeuw. Zo kwam ze uiteindelijk terecht in Antwerpen, waar ze bleef hangen en sekswerker werd.
De heksenvervolgingen kunnen niet los gezien worden van ‘de vrouw’: ruim 80% van alle slachtoffers van de heksen-vervolging waren vrouwen. In boeken als de Heksenhamer werd expliciet gewaarschuwd voor ‘heerszuchtige’ vrouwen en hun seksualiteit. Jaloezie, haat en roddels deden waarschijnlijk de rest. Clara kwam daardoor – net als zovele anderen – op de brandstapel terecht voor misdaden die ze nooit heeft begaan.
Toen Sofie Lemaire van Radio 1 en Canvas opmerkte dat er een grote ongelijkheid is tussen het aantal straten genoemd naar mannen (85%) en vrouwen (15%) deed ze een oproep om namen van straffe madammen door te geven die ‘een straat verdienen’. Wij vonden dat Clara zo’n straatnaam verdiende en wij niet alleen: sindsdien stond ze op de lijst voor nieuwe straatnamen in Antwerpen.
Die heeft ze in 2026 eindelijk gekregen: de Clara Goessen-plaats, niet ver van het Steen, de plek waar ze door marteling tot bekentenissen werd gedwongen en waar we begin 2027 samen met de stad en het Steen een gedenkplaat zullen plaatsen voor de Antwerpse slachtoffers van de heksenvervolging.
De straatnaam voor Clara Goessen is een belangrijke erkenning: Antwerpen eert hiermee een vrouw die eeuwenlang werd doodgezwegen. De stad toont zich bereid om kritisch naar haar geschiedenis te kijken. Het is een kleine stap, maar één met een grote symbolische waarde. Het is een gebaar van respect voor het verleden, en tegelijk een boodschap van hoop voor de toekomst.